جايگاه اين اعراب خراج‌دهنده در كتيبه‌اش در بيستون و ديگر جاها اشاره نكرده است . « 1 » ظاهرا لشكركشى آيليوس گالوس ، والى رومى مصر ، به عربستان جنوبى ( در 24 يا 25 ق . م ) به امر أوگوستوس براى دستيابى به جادهء بخور ( يا منبع بخورات ) بوده است « 2 » ؛ زيرا دولت روم ( در اين هنگام ) كه بر اثر فتوحات بر هر دو ساحل غربى و شرقى بحر احمر دست يافته و راه خروج تجارت بخور ( يعنى مصر و شهرهاى بندر سوريه ) را مالك شده بود ، به فكر تصرف منبع آن نيز افتاد . « 3 » به گفته فيليپ حتّى ، استرابن جغرافيادان مشهور كه با گالوس ( حاكم رومى مصر ) مناسبات دوستى داشته و تاريخ اين لشكركشى را به قلم آورده ، خيانت . . . نبطيان و راهنمايى آنان را در اين لشكركشى موجب ناكاميها و رنج سپاه رومى مىداند . « 4 » سرانجام سعى و كوشش روميان در برقرار كردن كشتيرانى و به كار انداختن راه دريايى مصر و هندوستان از طريق بحر احمر و كشف موسم منظم بادهاى موافق ( مونسون‌هاى ) جنوب غربى ، كه موجب آمدوشد كشتيها ميان بنادر باب المندب و بندر مصر ( ميوس فورموس ) در ساحل غربى آن دريا گرديد ، بزرگترين ضربه را بر بازرگانى عربستان جنوبى زد و پس از آن كلوديوس « 5 » ( حاكم رومى مصر ) در نيمهء اوّل قرن اوّل ق . م ، تجارت هند را با مصر بر ضرر عربستان برقرار كرد . . . اين امر طبعا راه تجارت عمده و بين‌المللى بخورات را كه تا آن هنگام از جادهء غربى عربستان بود ، به طرف دريا ( بحر احمر ) سوق داد . به نوشتهء فيليپ حتى ، اطلاع از دورهء بادهاى موسمى و راه مستقيم دريايى به هندوستان وقتى صورت گرفت كه روم بر مصر تسلط يافت . ورود كشتيهاى رومى به اقيانوس پايان بازرگانى و رفاه عربها بود . از وضع جادهء بخور در دوره ساسانيان اطلاعى در دست نيست . ظاهرا دولت بيزانس از اين جاده باخبر بوده است . احتمالا حملهء خسرو اوّل ( انوشيروان ) به يمن با تسلط بر اين جاده و منبع بخورات و تجارت آن بىارتباط نبوده است .

--> ( 1 ) . المفصل فى تاريخ العرب . . . ؛ ج 1 ، ص 624 و 625 . ( 2 ) . الرحلات عند العرب ؛ ص 216 و 217 . ( 3 ) . تاريخ عربستان و قوم عرب ؛ جزء 3 ، 4 ، 5 و 6 ، ص 31 و 32 . ( 4 ) . تاريخ عرب ؛ ص 59 . ( 5 ) . Claudius